Daşınmaz əmlak

Daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi necə aparılır?

Müraciətdən hesabata qədər: daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsinin mərhələləri, istifadə olunan yanaşmalar və nəticəyə təsir edən amillər.

Daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi necə aparılır?
Mətnin ölçüsü

Daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi obyektin müəyyən tarixə və konkret məqsəd üçün dəyərinin əsaslandırılmış şəkildə müəyyən edilməsidir. Mənzil, fərdi yaşayış evi, torpaq sahəsi, ofis, ticarət obyekti və ya istehsal binası: obyekt nə olursa olsun, peşəkar qiymətləndirmə eyni məntiqlə qurulur. Aşağıda bu prosesin hansı mərhələlərdən keçdiyini və nəticəyə nələrin təsir etdiyini izah edirik.

1. Məqsəd və tarix müəyyənləşdirilir

Qiymətləndirmə həmişə suala cavabdır: “Bu obyektin dəyəri nə üçün və hansı tarixə lazımdır?” Bank krediti üçün girov, alqı-satqı, vərəsəlik, əmlakın bölünməsi, məhkəmə mübahisəsi, sığorta və ya mühasibat uçotu fərqli məqsədlərdir. Məqsəd dəyərin növünü (məsələn, bazar dəyəri) və hesabatın kim tərəfindən istifadə ediləcəyini müəyyən edir. Ona görə ilk mərhələdə sifarişçi ilə məqsəd, qiymətləndirmə tarixi və işin həcmi razılaşdırılır.

2. Sənədlər və ilkin məlumatlar toplanır

Obyektin hüquqi və texniki vəziyyətini göstərən sənədlər təhlil olunur: mülkiyyəti təsdiq edən sənəd, texniki pasport və ya ölçü planı, torpaq sahəsi üçün plan və təyinat barədə məlumat. Sənədlərin dəqiq siyahısı obyektin növündən və məqsəddən asılıdır və müraciət zamanı bildirilir.

3. Obyektə baxış keçirilir

Qiymətləndirici obyekti yerində görür: sahəni, planlaşdırmanı, təmirin və konstruksiyaların vəziyyətini, kommunikasiyaları, ətraf mühiti və nəqliyyat əlçatanlığını qeydə alır. Baxış zamanı fotoşəkillər çəkilir, sənədlərdəki məlumatlarla faktiki vəziyyət tutuşdurulur.

4. Bazar təhlil olunur və yanaşmalar tətbiq edilir

Peşəkar praktikada üç əsas yanaşma istifadə olunur:

  • Müqayisəli (bazar) yanaşma: oxşar obyektlərin satış və təklif qiymətləri təhlil edilir, fərqlərə (sahə, mərtəbə, vəziyyət, yerləşmə) düzəlişlər edilir.
  • Gəlir yanaşması: icarəyə verilən və ya gəlir gətirən obyektlərdə gələcək gəlirlərin bugünkü dəyəri hesablanır.
  • Xərc (məsrəf) yanaşması: obyektin yenidən tikilməsinin dəyərindən köhnəlmə çıxılır, torpağın dəyəri əlavə olunur. Bazarda analoqu az olan obyektlərdə xüsusilə faydalıdır.

Hansı yanaşmanın əsas götürüləcəyi obyektin növünə, bazar məlumatlarının mövcudluğuna və məqsədə görə seçilir; çox vaxt nəticə bir neçə yanaşmanın uzlaşdırılması ilə müəyyən edilir.

5. Hesabat hazırlanır

Yekun sənəddə obyektin təsviri, qiymətləndirmənin məqsədi və tarixi, istifadə olunan məlumatlar, tətbiq edilən yanaşmalar, fərziyyələr və nəticə əks olunur. Yaxşı hesabat oxuyana nəticənin necə alındığını izləmək imkanı verir. Ətraflı: Qiymətləndirmə hesabatı nədir və nələri əhatə edir?

Dəyərə ən çox təsir edən amillər

  • Yerləşmə: rayon, küçə, infrastruktur, nəqliyyat;
  • Sahə, planlaşdırma və təyinat;
  • Tikilinin tipi, yaşı və texniki vəziyyəti;
  • Hüquqi status: sənədlərin tamlığı, yüklülüklər və məhdudiyyətlər;
  • Qiymətləndirmə tarixindəki bazar vəziyyəti.

Tez-tez verilən suallar

Bazar dəyəri ilə satış qiyməti eyni şeydirmi?

Xeyr. Bazar dəyəri qiymətləndirmə tarixində məlumatlı və məcburiyyət altında olmayan alıcı ilə satıcı arasında obyektin dəyişdirilə biləcəyi təxmini məbləğdir. Real satış qiyməti isə konkret tərəflərin danışığından, tələskənlikdən və ya xüsusi şərtlərdən asılı olaraq ondan fərqlənə bilər.

Obyektə baxış mütləqdirmi?

Əksər hallarda bəli: faktiki vəziyyəti görmədən dəqiq nəticə vermək çətindir. Baxışın mümkün olmadığı istisna hallarda bu, hesabatda məhdudiyyət kimi açıq göstərilir.

“International Price Center” Bakıda və Azərbaycanın bütün regionlarında yaşayış və qeyri-yaşayış təyinatlı daşınmaz əmlakı qiymətləndirir. Xidmət barədə: Daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi. Konsultasiya üçün bizimlə əlaqə saxlayın.

Saytda axtarış

WhatsApp ilə əlaqə (yeni pəncərədə açılır)